Blokzinciri

Blok zinciri hakkında genel bilgi ve neyin oluşturduğuna dair açıklama

Genel Bakış

Blok zinciri teknolojisi, son derece güvenli, merkezi olmayan ve değiştirilemez bir sistemdir. "Bloklar" adı verilen veri kayıtlarından oluşur. Her blok, bir işlemin (hatta birden fazla işlemin) kaydını tutar.

Bu bloklar birbiriyle bağlantılıdır; her biri "kriptografik karma" adı verilen benzersiz bir imza kullanarak bir öncekine bağlıdır. Her blok bu sayede bir öncekiyle ilişkilidir.

Blok = Veri (gönderici, alıcı ve gönderilecek miktar) 
       + Karma (benzersiz imza) 
       + Önceki bloğun karması 

Bu, sistemdeki her kullanıcının blokları incelemesine ve doğrulamasına olanak tanıyarak açıklık, doğruluk ve güvenilirlik sağlar. Tüm işlemler, "ağ konsensüsü" aracılığıyla sistemdeki tüm kullanıcılar tarafından denetlenir ve kabul edilir.

Bu, blok zincirini çevrimiçi ve şeffaf bir defter sistemi haline getirir: dolayısıyla güvenlik, bütünlük, değiştirilemezlik ve güvenilirlik açısından güvenilirdir.

Blok Zincirinin Bileşenleri

Başlangıç bloğu (Genesis block)

Başlangıç bloğu, bir blok zincirindeki ilk bloktur ve "Blok 0" olarak bilinir. Önceki bir karması yoktur ancak bir sonraki blok için benzersiz bir karma oluşturarak blok zincirini başlatır.

İkinci blok, önceki karmayı kullanarak bir sonraki blok için bir karma üretir. Bu döngü yeni bloklar eklendikçe devam eder.

Karma

Her bloğun, onu bir sonraki bloğa bağlayan benzersiz bir imzası olan karması vardır. Karma, hem önceki bloğun karması hem de mevcut bloğun içeriği ve bir zaman damgasına dayanan karmaşık bir hesaplamanın sonucudur.

Bu şekilde işlemler karmaları aracılığıyla doğrulanabilir: bir blok üçüncü bir tarafça değiştirilmişse, bir sonraki bloğun karması artık bir önceki bloğu yansıtmaz ve bir "hack" yapıldığı kolayca görülebilir.

Hesaplar

Hesaplar, kullanıcıların dijital para (kripto para veya token gibi) gönderip almasına ve tutmasına olanak tanıyan, kripto para yönetimi için dijital kayıtlardır.

Kripto para işlemi yapabilmek için bir hesap zorunludur.

İki tür hesap mevcuttur:

1. Dışarıdan sahip olunan: Bu tür hesap, özel anahtarlara sahip olanlar tarafından işletilebilir ve kontrol edilebilir. İşlemlerin başlatılabildiği ücretsiz bir hesaptır.

2. Sözleşme: Bu tür hesap, ağınıza dağıtılan kod tarafından kontrol edilir. Sözleşme harici ağda çalıştığında ücret alınır; depolama için de ücret tahakkuk eder. Ancak işlem başlatamazsınız; yalnızca alınan işlemlere karşı işlem gönderebilirsiniz.

Genellikle her iki hesap türü de akıllı sözleşmelerle işlem yapabilir ve etkileşime girebilir.

İşlemler

İşlemler, bir kripto para cüzdanındaki tüm faaliyetlerin dijital kayıtlarıdır; banka işlemlerine benzer. Benzersiz işlem kimliği, gönderici ve alıcı adresleri, işlem değeri ve ücretler gibi ayrıntıları içerirler.

Gaz ücretleri

Bunlar, blok zincirinde işlemleri tamamlamak veya akıllı sözleşmeleri çalıştırmak için alınan ücretlerdir. Ücret değişkendir ve ağ yoğunsa artabilir.

Gaz ücretleri veya "gaz", blok zincirinde bir işlemi başarıyla tamamlamak ya da akıllı sözleşme çalıştırmak için gereken ücretlerdir. Aynı zamanda madencilere blok zincirindeki işlemleri kontrol etme ve doğrulama karşılığında verilen bir ödüldür.

Gaz ücreti işlemden işleme değişir. Örneğin ağ yoğunsa veya bloğa yüksek hacimde işlem yüklenmişse daha fazla gaz ücreti ödemeniz gerekebilir.

Node'lar

Belirli bir blok zinciri ağına bağlı her bilgisayar, her yeni ek blok ve tüm zincir üzerinde mutabık kalmalıdır. "Node'lar" adı verilen bu bilgisayarlar, blok zincirini kullanan herkesin aynı bilgiye sahip olmasını sağlar.

Bunu dağıtık bir şekilde gerçekleştirmek için özel bir süreç kullanırlar: bir konsensüs mekanizması.

Akıllı sözleşmeler

Akıllı sözleşmeler, bir blok zincirinde depolanan dijital anlaşmalardır. Belirli koşullar karşılandığında eylemleri yürüten kodlanmış kurallar bütünüdür. Eylem, örneğin coin veya NFT alışverişiyle sonuçlanabilir.

Akıllı sözleşme, blok zincirine dağıtılabilen özel bir betiktir. Çoğu akıllı sözleşme, Python, C++ ve JavaScript'ten ilham alan Solidity programlama diliyle yazılır.

Bir kez kurulduktan sonra akıllı sözleşmeler genellikle değiştirilemez, ancak yeni özellikler veya düzeltmelerle güncellemenin yolları mevcuttur.

Madencilik

Madencilik, yeni kripto paraların üretilme ve blok zincirine eklenmeden önce işlemlerin onaylanma biçimidir. Kriptografik hesaplamalar kullanılarak node'lar blok zincirindeki her işlemi doğrular ve güvence altına alır. Bu, blok zincirinin güvenliğini sağlar.

Madencilik, "madenciler" olarak bilinen kişilerin sahip olduğu güçlü ağ bağlantılı bilgisayarlar olan node'lar kullanılarak yapılır. Madenciler bu sürece ciddi yatırım yapar ve karşılığında blok zincirinden ödüller kazanır.

Amca bloklar veya Ommer bloklar

Bazen iki madenci aynı anda blok üretir. Blok zincirine yalnızca bir blok resmi olarak eklenebilir; diğerleri "Amca bloklar" olarak bilinir ve kullanılmaz.

Blok gezgini

Blok gezgini, dijital hesabınızdaki ve blok zincirindeki gerçek zamanlı etkinliği görüntülemek için bir araçtır. İşlemleri kontrol etmenizi, bloklar üzerindeki verileri görüntülemenizi ve kripto para takasları ile madencilik gibi diğer blok zinciri faaliyetlerini görmenizi sağlar.