> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.chiliz.com/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.chiliz.com/tr/ogren/sozluk/uzlasma-mekanizmalari.md). # Uzlaşma Mekanizmaları ## Konsensüs mekanizması Kripto paralar blok zincirini veritabanı olarak kullanır; bu nedenle konsensüs mekanizması, blok zincirine yapılan girişleri doğrulayarak blok zincirini güvence altına alır ve tüm işlemlerin en üst düzey güvenliğini sağlar. İşlemlerin doğrulanmasında en yaygın kullanılan üç temel konsensüs mekanizması mevcuttur; Proof of Stake, Proof of Staked Authority ve Proof of Work aşağıda açıklanmaktadır: ### Proof of Stake (PoS) Proof of Stake, işlemleri işlemek ve blok zincirine yeni bloklar oluşturmak ya da eklemek için kullanılan bir konsensüs mekanizmasıdır. [Validator'lar](/tr/ogren/sozluk/validator.md), blok zincirindeki işlemleri doğrulamak için teminat olarak belirli miktarda kripto para stake eder. Sistem, madencilik görevlerini yerine getirmesi için rastgele validator'lar seçer; bu, Proof of Work'ün çalışma şeklinin tam tersidir. Ödül olarak validator'lar işlem ücretlerini alır. PoS'ta bloklar, validator'lar tarafından taahhüt edilen stake'e göre atanır. Bir blok karması için gerekli sayıda başıyla ilk sırayı almak için yarışmak yerine bloklar validator'lara önceden atanır. Her konsensüs mekanizmasının kendi avantajları ve sınırlamaları vardır. Ancak PoS, kuruluma yatırım gerektirmemesi ve/veya büyük miktarda elektrik tüketmemesi nedeniyle PoW'a kıyasla daha çevre dostu olduğu değerlendirilmektedir. {% hint style="info" %} ***PoS neden tercih edilir?*** Proof-of-stake ile blok doğrulama ve işlem doğrulama için gereken hesaplama işi miktarı azaltılarak blok zinciri güvenli tutulmaktadır. Her konsensüs mekanizmasının kendi avantajları ve sınırlamaları vardır. Ancak PoS, kuruluma yatırım gerektirmemesi ve/veya büyük miktarda elektrik tüketmemesi nedeniyle PoW'a kıyasla daha çevre dostu olduğu söylenmektedir. {% endhint %} {% hint style="info" %} ***PoS nasıl çalışır?*** Proof of stake, stake'lerini taahhüt etmiş validator'ları işlemleri doğrulamak ve blok zincirine yeni bloklar eklemek için rastgele seçer. PoS, altyapı ve kurulum açısından PoW'a kıyasla daha ekonomik bir konsensüs mekanizması olarak nitelendirilmektedir. PoS'un çalışması için belirli faktörler gerektiğinden çok sayıda gider ortaya çıkabilir. Örneğin, tam bir node çalıştırmak için blok zincirinizin boyutuna karşılık gelen eksiksiz bir işlem ve depolama biriminin mevcut olması gerekmektedir. {% endhint %} {% hint style="info" %} ***Proof of Stake'in dezavantajları*** PoS'un önemli dezavantajlarından biri, stake lobiciliğini/biriktirmesini teşvik etmesidir. Bir tarafın elinde ne kadar büyük bir kripto payı varsa, konsensüse bakılmaksızın etkisi o kadar büyük olur. Bu durum, bir ölçüde merkezi olmayan çerçeve fikrini ve dünya genelinde blok zincirinin üzerinde çalıştığı adil ticaret ilkesini zedelemektedir. {% endhint %} {% hint style="info" %} ***Delegated Proof-of-Stake (DPoS) hakkında*** Delegated Proof of Stake (DPoS) ile ilgili taraflar, validator olmak için belirli miktarda token taahhüt eder. Bu validator'lar blok zincirindeki işlem bloklarını oluşturur ve doğrular. {% endhint %} ### Proof-of-Staked Authority (PoSA) PoSA, pek çok kripto para ağı veya validator tarafından doğal bir konsensüs mekanizması olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır. PoSA doğrulamasına katılan bir kripto para istemcisi kullanmak ya da validator olmak, ağın güvenliğini sağlamaya ve ödül kazanmaya yardımcı olmaktadır. ``` PoSA Konsensüs Mekanizması = Proof-of-Stake (PoS) + Proof of Authority (PoA) ``` EVM uyumluluğunun bu temelinden hareketle Chiliz Chain, daha kısa blok süresi ve daha düşük ücretleri destekleyen Proof-of-Staked Authority (PoSA) konsensüsüyle 11 validator'dan oluşan bir sistem sunmaktadır. Staking'te en yüksek bağa sahip validator adayları daha sonra validator olur ve blok üretmeye başlar.\ Üstelik çift imza tespiti ve diğer cezalandırma mantığı güvenliği, istikrarı ve zincir kesinliğini daha da güvence altına almaktadır. ### Proof of Work (PoW) Proof of Work, başka bir tür konsensüs mekanizmasıdır. Blok zincirine eklemeden önce tüm kripto para işlemlerini doğrular, onaylar ve kaydeder. Yeni blokların oluşturulmasını yavaşlatabilir. Proof of work, güvenlik ihlali olmaksızın güvenli işlemleri garanti eder. Madencilere kripto para biçiminde blok ödülleri kazanma fırsatı da sunar. {% hint style="info" %} ***PoW nasıl çalışır?*** Her işlem, bir işlem karmasıyla birlikte gelir; burada madencinin hedef karmasına benzer bir karma üretmesi gerekmektedir. Madenciler (özel bilgisayarlar), denklemi ilk çözenler olmayı hedefler. Oynadığımız video oyunlarına çok benzer şekilde, bu bulmacalar daha kısa sürede çözülürse madenciliğin karmaşıklığı artar. Ayrıca daha karmaşık bulmacalar daha fazla ödül gerektirebilir. Bununla birlikte, bir madencilik algoritmasının nasıl çalıştığını gösteren belirli bir yapı veya format yoktur. {% endhint %} ## Merkezi Olmayan Uygulama (dApp) dApp, Merkezi Olmayan Uygulama'nın kısaltmasıdır. Bir ön yüz kullanıcı arayüzünü akıllı sözleşmeyle birleştiren merkezi olmayan bir ağ üzerine inşa edilmiştir. Genellikle dApp'ler açık API'lere sahiptir ve bir geliştirici olarak başkaları tarafından kodlanmış mevcut akıllı sözleşmeleri veya şablonları kullanabilirsiniz. ## Fungible (değiştirilebilir) token'lar Kripto paralar, belirli bir anda aynı türden başka bir coinle aynı değere sahip olduklarından fungible token'ların mükemmel bir örneğidir. Kripto paraların fungible özellikleri, kod betiği/akıllı sözleşmeler tarafından belirtilir. Parçalara bölünebilirler ve benzersiz değillerdir. {% hint style="info" %} **BİLMEKTE FAYDA VAR** Fan token'lar fungible token'lardır. {% endhint %} ## Non-fungible token'lar (NFT'ler) Non-fungible token'lar (NFT'ler), sanat, müzik, oyunlar, video oyunları, nadir koleksiyon parçaları vb. gibi dijital varlıklar biçiminde olabilir. NFT'ler, (çoğunlukla) benzersiz öğelerin sahipliğini temsil eder; alınıp satılabilir, transfer edilebilir ve hatta oluşturulabilir. Bu token'lar blok zincirinde depolandığından her işlemin blok zincirinde dijital bir kaydı bulunur; bu da yaratıcıların söz konusu varlıkların hem sahipliğini hem de özgünlüğünü kanıtlamasına olanak tanır. NFT'ler ile kripto para arasındaki temel benzerlik, her ikisinin de blok zinciri üzerine inşa edilmiş olması ve benzer programlama dillerini kullanmasıdır. --- # Agent Instructions This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com. ## Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter: ``` GET https://docs.chiliz.com/tr/ogren/sozluk/uzlasma-mekanizmalari.md?ask=&goal= ``` `ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language. `goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.