> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://docs.chiliz.com/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://docs.chiliz.com/vi/hoc-tap/tu-dien/blockchain.md). # Blockchain ## Tổng quan Công nghệ blockchain là một hệ thống bảo mật cao, phi tập trung và không thể thay đổi. Nó được cấu thành từ các bản ghi dữ liệu, gọi là "khối" (block). Mỗi khối lưu trữ bản ghi của một giao dịch (hoặc thậm chí nhiều giao dịch). Các khối này được liên kết với nhau theo cách mà mỗi khối phụ thuộc vào khối trước đó, sử dụng một chữ ký duy nhất gọi là "hash mật mã". Do đó, mỗi khối đều liên quan đến khối trước nó. {% code overflow="wrap" %} ``` Block = Dữ liệu (người gửi, người nhận và số tiền cần gửi) + Hash (chữ ký duy nhất) + Hash của khối trước đó ``` {% endcode %} Điều này cho phép mọi người dùng trong hệ thống kiểm tra và xác nhận các khối, đảm bảo tính minh bạch, chính xác và đáng tin cậy. Tất cả các giao dịch đều được kiểm tra và thống nhất bởi tất cả người dùng trong hệ thống, thông qua "đồng thuận mạng". Điều này biến blockchain thành một hệ thống sổ cái trực tuyến và minh bạch: vì vậy, nó đáng tin cậy về mặt bảo mật, tính toàn vẹn, tính bất biến và độ tin cậy. ## Các thành phần của Blockchain ### Khối khởi đầu (Genesis block) Genesis block là khối đầu tiên trong một blockchain, còn được gọi là "Khối 0". Nó không có hash trước đó nhưng tạo ra một hash duy nhất cho khối tiếp theo, khởi đầu chuỗi các khối. Khối thứ hai sử dụng hash trước đó và tạo ra một hash cho khối tiếp theo. Chu kỳ này tiếp tục miễn là có các khối mới được thêm vào. ### Hash Mỗi khối có một hash — một chữ ký duy nhất — liên kết nó với khối tiếp theo. Hash là kết quả của một phép tính phức tạp dựa trên hash từ khối trước, nội dung của khối hiện tại và dấu thời gian. Nhờ vậy, các giao dịch có thể được xác thực thông qua hash của chúng: nếu một khối bị bên thứ ba chỉnh sửa, thì hash từ khối tiếp theo sẽ không còn phản ánh khối trước nữa, và có thể dễ dàng nhận ra rằng đã có "hành vi tấn công" xảy ra. ### Tài khoản Tài khoản là các bản ghi kỹ thuật số dùng để quản lý tiền điện tử, cho phép người dùng gửi, nhận và lưu giữ tiền kỹ thuật số (chẳng hạn như coin hoặc token điện tử). Tài khoản là điều kiện cần thiết để xử lý tiền điện tử. Có hai loại tài khoản: 1. *Sở hữu bên ngoài:* loại tài khoản này có thể được vận hành và kiểm soát bởi những người nắm giữ khóa riêng tư. Đây là tài khoản miễn phí cho phép khởi tạo các giao dịch. 2. *Hợp đồng:* loại tài khoản này được kiểm soát bởi mã nguồn triển khai trên mạng của bạn. Một khoản phí được tính khi hợp đồng chạy trên mạng bên ngoài, và chi phí phát sinh cho việc lưu trữ. Bạn không thể tự khởi tạo giao dịch, mà chỉ có thể gửi giao dịch phản hồi lại các giao dịch đã nhận. Thông thường, cả hai loại tài khoản đều có thể thực hiện giao dịch và tương tác với smart contract. ### Giao dịch Giao dịch là các bản ghi kỹ thuật số của tất cả hoạt động trong [ví](/vi/hoc-tap/tu-dien/vi-crypto.md) tiền điện tử, tương tự như các giao dịch ngân hàng. Chúng bao gồm các chi tiết như ID giao dịch duy nhất, địa chỉ người gửi và người nhận, giá trị giao dịch và phí. ### Phí Gas Đây là các khoản phí để hoàn thành giao dịch hoặc chạy smart contract trên blockchain. Mức phí thay đổi và có thể tăng lên nếu mạng bị tắc nghẽn. Phí gas, hay "gas", là các khoản phí cần thiết để hoàn thành thành công một giao dịch hoặc chạy một smart contract trên blockchain. Đây cũng là khoản thù lao dành cho các thợ đào (miner) để kiểm tra và xác thực các giao dịch trên blockchain. Phí gas thay đổi tùy theo từng giao dịch. Ví dụ, bạn có thể phải trả phí gas cao hơn nếu mạng đang bận hoặc có khối lượng giao dịch lớn trên khối. ### Node Mọi máy tính được kết nối với một mạng blockchain nhất định đều phải đồng ý về từng khối mới được thêm vào và về toàn bộ chuỗi. Các máy tính này, được gọi là "node", đảm bảo rằng mọi người dùng blockchain đều có thông tin giống hệt nhau. Chúng sử dụng một quy trình đặc biệt để đạt được sự đồng thuận này theo cách phân tán: một [cơ chế đồng thuận](/vi/hoc-tap/tu-dien/co-che-dong-thuan.md). ### Smart contract Smart contract là các thỏa thuận kỹ thuật số được lưu trữ trên blockchain. Chúng là tập hợp các quy tắc được mã hóa, thực thi các hành động khi các điều kiện nhất định được đáp ứng. Hành động đó có thể dẫn đến việc trao đổi coin hoặc NFT, chẳng hạn. Một smart contract chỉ đơn giản là một đoạn script tùy chỉnh có thể được triển khai trên blockchain. Hầu hết các smart contract được viết bằng ngôn ngữ lập trình Solidity, lấy cảm hứng từ Python, C++ và JavaScript. Sau khi được thiết lập, smart contract thường không thể thay đổi, nhưng vẫn có các cách để cập nhật chúng với các tính năng hoặc bản sửa lỗi mới. ### Đào (Mining) Đào là cách tạo ra các loại tiền điện tử mới, đồng thời là cách xác nhận các giao dịch trước khi chúng được thêm vào blockchain. Sử dụng các phép tính mật mã, các node xác thực và bảo mật từng giao dịch trên blockchain. Điều này đảm bảo tính bảo mật của blockchain. Việc đào được thực hiện bằng các máy tính mạng mạnh mẽ, gọi là [node](#node), do "thợ đào" (miner) sở hữu. Thợ đào đầu tư lớn vào quá trình này và đổi lại, kiếm được phần thưởng từ blockchain. ### Khối chú (Uncle block hay Ommer block) Đôi khi, hai thợ đào tạo ra các khối cùng một lúc. Chỉ một khối có thể được chính thức thêm vào blockchain; các khối còn lại, được gọi là "Uncle block", sẽ không được sử dụng. ### Block explorer Block explorer là công cụ để xem hoạt động thời gian thực trên tài khoản kỹ thuật số và blockchain của bạn. Nó cho phép bạn kiểm tra các giao dịch, xem dữ liệu trên các khối và theo dõi các hoạt động blockchain khác như trao đổi tiền điện tử và đào. --- # Agent Instructions This documentation is published with GitBook. GitBook is the documentation platform designed so that both humans and AI agents can read, navigate, and reason over technical content effectively. Learn more at gitbook.com. ## Querying This Documentation If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question. Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter, and the optional `goal` query parameter: ``` GET https://docs.chiliz.com/vi/hoc-tap/tu-dien/blockchain.md?ask=&goal= ``` `ask` is the immediate question: it should be specific, self-contained, and written in natural language. `goal` is optional and describes the broader end goal you are ultimately trying to accomplish on behalf of the user. GitBook uses it to tailor the answer towards what is most useful for that goal. The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation. Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.